ලෝක බලවතාගෙත් ආර්ථිකය හෙල්ලෙයි.

දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය

ආර්ථික විශ්ලේෂණ කාර්යාංශයේ (Bureau of Economic Analysis) “දෙවන” ඇස්තමේන්තුවට අනුව, සැබෑ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (GDP) 2022 පළමු කාර්තුවේදී සියයට 1.5 ක වාර්ෂික අනුපාතයකින් පහත වැටුණි (වගුව 1). 2021 සිව්වන කාර්තුවේදී සැබෑ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය සියයට 6.9කින් ඉහළ ගොස් තිබුණි. මෑතකදී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද GDP ඇස්තමේන්තුව පසුගිය මාසයේ “අත්තිකාරම්” ඇස්තමේන්තුවට වඩා සවිස්තරාත්මක මූලාශ්‍ර දත්ත මත පදනම් වේ. මූලික තක්සේරුවට අනුව සැබෑ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය සියයට 1.4 කින් පහත වැටී ඇත.

උද්ධමනය

ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ වාර්ෂික උද්ධමනය අප්‍රේල් මාසයේදී සියයට 8.3 දක්වා පහත වැටුණු අතර එය වසර 41ක ඉහළම අගය වූ මාර්තු මාසයේදී සියයට 8.5ක් විය. එසේ අඩු වුවද මෙය ඉහල අගයකි. බලශක්ති මිල 30.3% කින් වැඩි වූ අතර මාර්තු මාසයේදී පෙට්‍රල් මිල 32% ට වඩා අඩු (48% සිට 43.6% දක්වා) වූ අතර ඉන්ධන තෙල් වැඩි වීම (70.1% සිට 80.5% දක්වා) තව දුරටත් සිදුවිය.

අනෙක් අතට, ආහාර මිල සියයට 9.4කින් ඉහළ ගිය අතර එය 1981 අප්‍රේල් මාසයේ සිට විශාලතම අගය වන අතර, වාසස්ථාන (5% සිට 5.1% දක්වා) සහ නව මෝටර් රථ සඳහා මිල වේගයෙන් ඉහළ ගියේය (12.5 % සිට සියයට 13.2 % දක්වා). පාරිභෝගික මිල ගණන් මසකට සියයට 0.3 කින් ඉහළ ගිය අතර එය සියයට 0.2 ක පුරෝකථනයන්ට වඩා තරමක් වැඩි නමුත් මාර්තු මාසයේදී 16 වසරක ඉහළම වූ සියයට 1.2 ට වඩා අඩු විය. පෙට්‍රල් දර්ශකය සියයට 6.1 කින් පහත වැටුණු අතර, ස්වභාවික ගෑස් (3.1% කින්) සහ විදුලි (0.7% කින්) හි දර්ශකවල වැඩිවීම් එය හිලව් කරයි.

උද්ධමනය ඉහළ ගොස් ඇති බව පෙන්නුම් කරන අප්‍රේල් පරිහානිය තිබියදීත්, උද්ධමනය නුදුරු වේලාවක පූර්ව වසංගත මට්ටම් කරා ආපසු ලඟා වීමට අපහසු වන අතර සැපයුම් බාධා කිරීම් සහ තෙල් හා ආහාර පිරිවැය ඉහළ මට්ටමක පවතින බැවින් උද්ධමනය ෆෙඩරල් මහ බැංකුවේ 2% ඉලක්කයට වඩා දිගු කාලයක් පවතිනු ඇති බව වාර්ථා වේ.

අප කවුරුත් දන්නා ටෙස්ලා සමාගමද මෙම ආර්ථික ප්‍රශ්ණ හමුවේ සිය සේවකයන්ගෙන් යම් ප්‍රමාණයක් ඉවත් කිරීමට තීරණය කර තිබෙනවා. ටෙස්ලා ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී එලොන් මස්ක් සිය විධායකයින්ට ලිවූ ඊමේල් පණිවුඩයකට අනුව ඔහු කියා ඇත්තේ පවතින ආර්ථිකය ගැන “ඉතා භයානක හැඟීමක්” ඔහු තුල ඇති බවත් ඉහළ වැටුප් සහිත ඉහල සුදුසුකම් ඇති රැකියාවන වලින් 10% ප්‍රමාණයක් අඩු කිරීමට අවශ්‍ය බවත්ය.

මස්ක් සියලුම කම්කරුවන්ට අමතා කීවේ , “අප ආයතනයේ බොහෝ අංශයන්හි කාර්ය මණ්ඩලය අධික වී ඇති බැවින් ටෙස්ලා වැටුප් ලබන සේවක සංඛ්‍යාව 10% කින් අඩු කරනු ඇත” යනුවෙනි. එය එසේ සිදුවන අතරම සේවකයන් අලුතින් බඳවා ගැනීමද නවතා දැමීමට ඔහු තීරණය කර ඇත.

මෙලෙස සේවකයන් නෙරපා හැරීම සහ නම්‍යශීලිත්වය මර්දනය කිරීම සමහර ආර්ථික විශ්ලේෂකයින් අර්ථ දක්වනු ලැබුවේ, කොටස් වලට බාධාවක් වන මූල්‍ය විනය ප්‍රක්ෂේපණය කිරීමේ උත්සාහයක් ලෙසයි.

අප කවුරුත් දන්නා ටෙස්ලා සමාගමද මෙම ආර්ථික ප්‍රශ්ණ හමුවේ සිය සේවකයන්ගෙන් යම් ප්‍රමාණයක් ඉවත් කිරීමට තීරණය කර තිබෙනවා.
ටෙස්ලා ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී එලොන් මස්ක් සිය විධායකයින්ට ලිවූ ඊමේල් පණිවුඩයකට අනුව ඔහු කියා ඇත්තේ පවතින ආර්ථිකය ගැන “ඉතා භයානක හැඟීමක්” ඔහු තුල ඇති බවත් ඉහළ වැටුප් සහිත ඉහල සුදුසුකම් ඇති රැකියාවන වලින් 10% ප්‍රමාණයක් අඩු කිරීමට අවශ්‍ය බවත්ය.

මස්ක් සියලුම කම්කරුවන්ට අමතා කීවේ , “අප ආයතනයේ බොහෝ අංශයන්හි කාර්ය මණ්ඩලය අධික වී ඇති බැවින් ටෙස්ලා වැටුප් ලබන සේවක සංඛ්‍යාව 10% කින් අඩු කරනු ඇත” යනුවෙනි. එය එසේ සිදුවන අතරම සේවකයන් අලුතින් බඳවා ගැනීමද නවතා දැමීමට ඔහු තීරණය කර ඇත.

මෙලෙස සේවකයන් නෙරපා හැරීම සහ නම්‍යශීලිත්වය මර්දනය කිරීම සමහර ආර්ථික විශ්ලේෂකයින් අර්ථ දක්වනු ලැබුවේ, කොටස් වලට බාධාවක් වන මූල්‍ය විනය ප්‍රක්ෂේපණය කිරීමේ උත්සාහයක් ලෙසයි. මේ එක උදාහරණයකි. තවත් ආයතන වල අප්‍රකටව සේවකයන් ඉවත් කිරීම් වනවා ඇති.

පසුවදන:

ඇමරිකාව වැනි රටක් ප්‍රකෘති තත්වයකට යම් කාලසීමාවක් ඇතුලත පැමිණියද ලංකාවට එය නිසැකවම අසීරු වේ. ඒ මන්දයත් පක්ෂපාට වලට නොබෙදී රටක් විදියට එකාවන්ව විනයක් ඇතිව ඉදිරියට යාමේ උවමනාවක් තවමත් මිනිසුන් තුළවත් දේශපාලනඥයන් තුළවත් නොමැති හෙයිනි.

ඉතා බලවත් වූ රාජ්‍යකට මේ ආර්ථික අර්බුධය මේ අන්දමින් දැනේ නම් ශ්‍රී ලංකාව වැනි කුඩා රටකට කෙසේ කුමන අන්දමකින් බලපෑ හැකිද?

සංඛ්‍යා දත්තයන් “Trading Economics” ඇසුරිණි