මෙගලෝඩන්: මෙතෙක් ජීවත් වූ විශාලතම මෝරා පිළිබඳ සත්‍යය

මෙතෙක් ජීවත් වූ විශාලතම විලෝපිකයන්ගෙන් කෙනෙකු ලෙස, මෙගලෝඩන් මිනිසුන්ගේ පරිකල්පනය අල්ලා ගැනීමට සමත්ව ඇති අතර එයට හොඳ හේතුවක්ද ඇත. නමුත් මෙම අග්‍ර විලෝපිකයා හුදෙක් තහවුරු කෙරුණු මහා සුදු මෝරෙකු වූ අතර එය තවමත් සාගරයේ අඳුරු ගැඹුරේ සැඟවී සිටීද?

“Natural History Museums” කෞතුකාගාරයේ ෆොසිල මත්ස්‍ය එකතුව (ෆොසිල මෝරුන් ඇතුළුව) සුරකින එමා බර්නාඩ් ප්‍රබන්ධ වලින් කරුණු වෙන් කිරීමට උපකාරී වේ.

ලෝකයේ විශාලතම මෝරා

පැරණිතම මෙගලෝඩන් ෆොසිල (Otodus megalodon, කලින් Carcharodon හෝ Carcharocles megalodon ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ) වසර මිලියන 20 කට පෙර දිව යයි. ඊළඟ වසර මිලියන 13 තුළ මෙම දැවැන්ත මෝරා වසර මිලියන 3.6 කට පෙර වඳ වී යන තෙක්ම සාගරයේ ආධිපත්‍යය දැරීය.

මෙගලෝඩන් (Otodus megalodon) යනු ලෝකයේ විශාලතම මෝරා පමණක් නොව, මෙතෙක් පැවති විශාලතම මත්ස්‍යයන්ගෙන් එකෙකි. ඇස්තමේන්තු වලට අනුව එය දිග මීටර් 15 ත් 18 ත් අතර දිගක් දක්වා වර්ධනය වී ඇති අතර, වාර්තාගත විශාලතම සුදු මෝරාට වඩා තුන් ගුණයක් දිගු වේ.

සම්පූර්ණ megalodon ඇටසැකිල්ලක් නොමැතිව, මෙම සංඛ්‍යා දත්ත සෙන්ටිමීටර 18 ක් දිගට ළඟා විය හැකි සත්වයාගේ දත් ප්‍රමාණය මත පදනම් වේ. ඇත්ත වශයෙන්ම, megalodon යන වචනයේ තේරුම ‘විශාල දත’ යන්නයි. මෙම දැවැන්ත සතුන් ආහාරයට ගත් දේ වැනි බොහෝ දේ මෙම දත් අපට පවසා සිටී.

මෙගලෝඩන් ආහාරයට ගත්තේ කුමක්ද?

එමා පැහැදිලි කරන්නේ, “විශාල දත් සහිත මෙගලෝඩන් මස් අනුභව කරනු ඇත – බොහෝ විට තල්මසුන් සහ විශාල මාළු සහ වෙනත් මෝරුන්. ඔබ එතරම් විශාල නම් ඔබට බොහෝ ආහාර අනුභව කළ යුතුය, එබැවින් විශාල ගොදුරක් අවශ්‍ය වේ.’ මෙයට ඩොල්ෆින් මත්ස්‍යයන් තරම් කුඩා සහ හම්බැක් තල්මසුන් තරම් විශාල සතුන්ද ඇතුළත් වන්නට ඇත”.

පොසිලීකරණය වූ තල්මසුන්ගේ ඇටකටු ආකාරයෙන් මෙගලෝඩන්ගේ ආහාර පුරුදු පිළිබඳ වෙනත් සාක්ෂි අප සතුව ඇත. මේවායින් සමහරක් මතුපිට කැටයම් කර ඇති මෙගලෝඩන් දත්වල කැපුම් සලකුණු දක්නට ලැබේ. තවත් සමහරක් වසර මිලියන ගණනකට පෙර ඇති වූ ආහාර උමතුවකදී අස්ථිවල කැඩී ගිය දත්වල ඉඟි පවා ඇතුළත් වේ.

පුළුල් ලෙස විවෘත කල හැකි මුවක්

තල්මසුන් තරම් විශාල ගොදුරු අල්ලා ගැනීම සඳහා, මෙගලෝඩන් හට තම මුඛය පුළුල් ලෙස විවෘත කිරීමට හැකි විය. එහි හකු පළලින් මීටර් 2.7 ත් 3.4 ත් අතර වන අතර, වැඩිහිටි පුද්ගලයින් දෙදෙනෙකු දෙපැත්තට ගිල දැමීමට තරම් පහසුවෙන් විශාල වනු ඇතැයි ගණන් බලා ඇත.

මෙම හකු දත් 276 කින් පෙලගැසී ඇති අතර, මෝරාගේ ඩැහැගැනීමේ බලය ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීමේ අධ්‍යයනවලින් පෙනී යන්නේ එය මෙතෙක් පැවති බලවත්ම විලෝපිකයන්ගෙන් එකක් විය හැකි බවයි.

මිනිසුන් නිව්ටන් 1,317 (N) පමණ ඩැහැගැනීමේ හෝ දෂ්ඨ කිරීමේ බලයකින් මනිනු ලැබ ඇති අතර, මහා සුදු මෝරුන්ට 18,216 (N) බලයකින් දෂ්ට කළ හැකි බවට පුරෝකථනය කර ඇත. පර්යේෂකයන් ඇස්තමේන්තු කර ඇත්තේ මෙගලෝඩන් 108,514 සහ 182,201 (N) අතර ඩැහැගැනීමේ හෝ දෂ්ඨ කිරීම් ඇති බවයි.

මෙගලෝඩන් පෙනුම කෙබඳුද?

බොහෝ ප්‍රතිනිර්මාණ කිරීම් වලින් පෙන්නුම් කරන්නේ මෙගලෝඩන් විශාල සුදු මෝරෙකු ලෙසය. කෙසේ නමුත් මෙය වැරදි බව දැන් විශ්වාස කෙරේ.

මෙගලෝඩන් (Otodus megalodon) ට බොහෝ විට කෙටි නාසයක් හෝ රෝස්ට්‍රම් එකක් තිබිය හැකි අතර, මහ සුදු මෝරා හා සසඳන විට පැතලි, පාහේ මිරිකුණු හකු සහිත විය. නිල් මෝරාට මෙන්, එහි බර සහ ප්‍රමාණයට සහාය වීම සඳහා අමතර දිගු පපුවේ වරල් ද තිබුණි.

‘බොහෝ ප්‍රතිනිර්මාණයන් විශාල සුදු මෝරාගේ විශාල අනුවාදයක් මෙන් පෙනෙන්නේ මෙගාලෝඩන් ය, මන්ද බොහෝ කාලයක් තිස්සේ මිනිසුන් ඔවුන් සම්බන්ධ යැයි සිතූ බැවිනි,’ එමා පැහැදිලි කරමින් කියා සිටියේය. “මෙය එසේ නොවන බව අපි දැන් දනිමු, මෙගලෝඩන් යනු ඇත්ත වශයෙන්ම මෙගලෝඩන් අවසාන සාමාජිකයා වූ වෙනත් මෝර පරම්පරාවකින් පැවත එන්නකි.”

මෙගලෝඩන්හි පැරණිතම නිශ්චිත මුතුන් මිත්තන් වන්නේ ඔටෝඩස් ඕබ්ලිකුස් ලෙස හැඳින්වෙන වසර මිලියන 55 ක් පැරණි මෝරෙකු වන අතර එය දිගින් මීටර් 10 ක් පමණ දක්වා වර්ධනය විය. නමුත් මෙම මෝරාගේ පරිණාමීය ඉතිහාසය වසර මිලියන 105 ක් පැරණි ‘ක්‍රෙටලම්නා ඇපෙන්ඩික්යුලටා (Cretalamna appendiculata) දක්වා විහිදේ යැයි සැලකේ; මෙගලෝඩන් පරම්පරාව වසර මිලියන 100කට වඩා පැරණි වේ.

අපි වැඩි වැඩියෙන් පොසිල සොයා ගන්නා විට, මහා සුදු මෝරාගේ මුතුන් මිත්තන් මෙගලෝඩන් සමඟ ජීවත් වූ බව අපට වැටහුණි. සමහර විද්‍යාඥයන් සිතන්නේ ඔවුන් එකිනෙකා සමඟ තරඟයක යෙදෙන්නට ඇති බවයි,’ එමා වැඩි දුරටත් පැවසීය.

කොස්මොපොලිටන් මෝරෙකි

මෙගලෝඩන් (Otodus megalodon) ලොව පුරා උණුසුම් නිවර්තන සහ උපනිවර්තන ස්ථාන වලට අනුවර්තනය විය. මෙම විශේෂය කෙතරම් පුළුල් ලෙස පැතිරී ඇත්ද යත් ඇන්ටාක්ටිකාව හැර සෑම මහාද්වීපයකම මෙගලෝඩන් දත් සොයාගෙන ඇත.

‘උතුරු ඇමරිකාවේ නැඟෙනහිර වෙරළට ඔබ්බෙන්, වෙරළ තීරයේ සහ උතුරු කැරොලිනාවේ, දකුණු කැරොලිනාවේ සහ ෆ්ලොරිඩාවේ ලුණු වතුර ඇළ සහ ගංගාවල පතුලේ ඔවුන්ගේ දත් බොහොමයක් අපට සොයාගත හැකිය,’ එමා පැහැදිලි කළේය. “මෙය පාෂාණවල වයසට හේතු විය හැකි නමුත්, ඒවා මුහුදු පත්ලේ පහසුවෙන් සොයා ගත හැකි නිසා එකතු කරන්නන්ට ඒවා සඳහා කිමිදීමට ඉඩ සලසයි”.

මොරොක්කෝවේ වෙරළ තීරයේ සහ ඕස්ට්‍රේලියාවේ සමහර ප්‍රදේශවලද ඒවා බහුලව දක්නට ලැබේ. ඒවා එක්සත් රාජධානියේ එසෙක්ස් හි වෝල්ටන්-ඔන්-ද-නාස් අසල පවා සොයා ගත හැකිය,’එමා පවසන පරිදි, ඒවා එක්සත් රාජධානියේ අතිශයින් දුර්ලභ වන අතර දුර්වල ගුණාත්මක බවින් යුක්ත වේ.

මෙගලෝඩන් දත් මෙතරම් සුලභ වන්නේ ඇයි?

මෙගලෝඩන්ගේ ෆොසිල අවශේෂ සියල්ලම පාහේ දත් වේ.

මෝරුන් ඔවුන්ගේ මුළු ජීවිත කාලය පුරාම දත් නිපදවයි. ඔවුන් කන දේ මත පදනම්ව, මෝරුන්ට සෑම සති දෙකකින්ම දත් කට්ටලයක් අහිමි වන අතර, ඔවුන්ගේ ජීවිත කාලය තුළ දත් 40,000 ක් දක්වා ලබා ගනී. මෙයින් අදහස් කරන්නේ මෝර දත් සාගර පතුලට අඛණ්ඩව වැස්සක් සේ වැටෙන අතර, ඒවා පොසිල බවට පත්වීමේ අවස්ථාවද එයින් වැඩි කරන බවයි.

මෝරෙකුගේ ඇටසැකිල්ලේ අමාරුම කොටස ද දත් වේ. අපගේ අස්ථි කැල්සියම් පොස්පේට් ඛනිජයෙන් ආලේප කර ඇති අතර, මෝර ඇටසැකිලි සම්පූර්ණයෙන්ම අපගේ නාසය සහ කන් වැනි මෘදු කාටිලේජ වලින් සාදා ඇත.

එබැවින් වඩාත් ශක්තිමත් දත් සාපේක්ෂ වශයෙන් පහසුවෙන් පොසිල බවට පත් වන අතර, ඉතා විශේෂ අවස්ථා වලදී පමණක් මෘදු පටක ආරක්ෂා වනු ඇත.

කෑම පිඟානක ප්‍රමාණයේ ෆොසිලීකරණය වූ මෙගලෝඩන් කශේරුකා ද මේ වනවිට සොයාගෙන ඇත.

‘පේරුහි මෙගලෝඩන් ෆොසිලයක් ද දක්නට ලැබුනි, පෙනෙන පරිදි මොළය සහ සියලු දත් ඇති, කුඩා කශේරුකා නූලක් ඇත,’ එමා පවසන්නීය, ‘මෙම නිදර්ශකයේ උසස් තත්ත්වයේ රූප තවමත් දැක නැත.’

මෙම අතිවිශේෂ ෆොසිලය මෙම දැවැන්ත විලෝපිකයන් කෙබඳුද යන්න පිළිබඳ වඩා හොඳ චිත්‍රයක් නිර්මාණය කිරීමට උපකාරීවන බව කිවහැක.

දැවැන්ත මෝරෙකුගේ වඳවී යාම

ප්ලියෝසීන් (වසර මිලියන 2.6 කට පෙර) අවසන් වන විට එනම් පෘථිවිය ගෝලීය සිසිලන අවධියකට ඇතුළු වූ විට මෙගලෝඩන් වඳ වී ගොස් ඇති බව අපි දනිමු. අවසාන මෙගලෝඩන් මිය ගියේ කවදාදැයි නිශ්චිතවම නොදන්නා නමුත් නව සාක්ෂිවලින් පෙනී යන්නේ එය අවම වශයෙන් වසර මිලියන 3.6 කට පෙර බවයි.

කැස්බෑවන්ගෙන් 43% ක් සහ මුහුදු පක්ෂීන්ගෙන් 35% ක් ඇතුළුව විශාල සාගර සතුන්ගෙන් තුනෙන් එකක් පමණ උෂ්ණත්වය සිසිල් වීමත් සමඟ ආහාර දාමයේ පාමුල සිටින ජීවීන් සංඛ්‍යාව පහත වැටීමත් සමඟ ඉහලින් සිටින විලෝපිකයන්ට බලපෑම මත වඳ වී ගොස් ඇති බව විද්‍යාඥයන් සිතනවා.

ග්‍රහලෝකයේ මෙම සිසිලන ක්‍රියාවලිය මෙගලෝඩන් වඳ වීමට විවිධ ආකාරවලින් දායක වන්නට ඇතැයි ඔවුන් සිතනවා.

වැඩිහිටි මෝරුන් නිවර්තන ජලය මත යැපෙන බැවින්, සාගර උෂ්ණත්වය පහත වැටීම සැලකිය යුතු ලෙස වාසස්ථාන අහිමි වීමට හේතු විය. මෙගලෝඩන්ගේ ගොදුර වඳ වී යාම හෝ සිසිල් ජලයට අනුවර්තනය වීම සහ මෝරුන් අනුගමනය කළ නොහැකි තැනට ගමන් කිරීම ද එහි ප්‍රතිඵලයක් විය හැකිය.

මෙගලෝඩන් වෙරළට ආසන්නව තම පැටවුන් බිහි කර ඇති බව ද සැලකේ. මෙම නොගැඹුරු වෙරළබඩ ජලය පැටවුන් සඳහා තවානක් සපයනු ඇත. එමඟින් විශාල දත් සහිත තල්මසුන් මෙන් විවෘත ජලයේ සැඟවී සිටින විලෝපිකයන්ගෙන් ඔවුන් ආරක්ෂා කෙරීය. ධ්‍රැව ආශ්‍රිතව අයිස් සෑදී මුහුදු මට්ටම පහත වැටුණු විට මෙම “පැටවුන් පිට්ටනි” විනාශ වීමට ඉඩ තිබුණි.

නමුත් මෙගලෝඩන් තවමත් ජීවත් වී සිටිය හැකිද?

‘නැත. ඩිස්කවරි නාලිකාව අතීතයේ කුමක් කීවද එය ගැඹුරු සාගරවල ජීවමාන නැත,’ එමා තරයේ සටහන් කරමින් කියා සිටියේය.

‘මෙගලෝඩන් තරම් විශාල සතෙක් තවමත් සාගරයේ ජීවත් වෙනවා නම් අපි ඒ ගැන මේ වනවිටත් දැනගත යුතුයි.’

මෝරුන් අනෙකුත් විශාල සාගර සතුන් මත දෂ්ට කළ හැකි සලකුණු තබන අතර, ඔවුන්ගේ විශාල දත් දස දහස් ගණනින් සාගර පතුලේ කුණු කසළ ලෙස ඉවත දමයි. උණුසුම් ජල විශේෂයක් ලෙස, මෙගාලෝඩන් ගැඹුරු සීතල ජලයේ නොනැසී සිටීමට නොහැකි වනු ඇතැයි නොසිතන්න. මන්දයත් එහිදී එය බොහෝ දෙනෙකුට නොදැනී යාමට වඩා හොඳ අවස්ථාවක් වනු ඇත.

පසුවදන: විශේෂඥයින් එසේ පැවසුවත් මෙය තවත් මතභේදාත්මක කරුණකි. මෑතකදී මරියානා ආගධයේදී සිදු කල පරීක්ෂණයකදී එය තුලට යැවූ පරීක්ෂණ යානාවකට යම් ප්‍රහාරයක් එල්ලවූ බවත් එයට ප්‍රථම ඒ අවට සිටි සියලුම මසුන් බියෙන් පලාගිය බවත් එම පරීක්ෂකයින් පසුව පැවසීය. එම කරුණ සැවොටම ප්‍රශ්නාර්ථයක් මතු කලේ පසු පිරික්සුම් වලදී දුටු විශාල දත් පහරවල් නිසාවෙන්ය. මේ පිලිබඳ ඔබගේ මතය කුමක්ද? මෙගලෝඩන් තවමත් ජීවත් වනවා යැයි ඔබට තවමත් සිතෙනවද? මෙවැනි අලුත් කරුණු දැනගැනීමට “Buzzer” සමඟ සැමවිටම එකතුවන්න.